Olgun Adam İsteyen Genç Kızın Yataktaki Performansı İrem

Eylül ayının ilk ışıkları Boğaz’ın üzerindeki sis perdesini aralarken Bebek sırtlarındaki çınar ağaçlarının sararan yaprakları hafif rüzgârda salınıyordu. İrem, Moleküler Biyoloji ve Tarımsal Biyoteknoloji Laboratuvarı’ndaki yüksek çözünürlüklü gen sekanslama cihazının ekranında beliren ribozomal RNA dizilimlerini ve nükleotid dizilim haritalarını inceliyordu. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi’nde doktora yapan İrem, gündüzleri küresel iklim krizine dayanıklı endemik bitki türleri ve polinasyon verimini artıran akıllı biyomoleküler takviyeler üzerine çalışan, bol hırkası, gözlükleri ve arkada topladığı saçlarıyla laboratuvara adanmış bir biyoteknologdu. Ancak, CRISPR gen düzenleme kitlerinin fahiş kiralama ücretleri, Cambridge Biyoinformatik Veri Tabanı’nın yıllık lisans bedelleri ve tezi için gereken yüksek saflıktaki rekombinant enzimlerin maliyeti, akademinin dar bütçelerini çoktan aşmıştı. Bu finansal kısıt, onu kendi koyduğu sarsılmaz prensiplerle yönettiği ikili bir hayata yöneltmişti. Kampüs laboratuvarında pipetler, petri kapları ve santrifüj tüpleri arasında kaybolan mütevazı bir akademisyen olan İrem; İstanbul’un dev tarım-gıda holding sahipleri, organik gübre kartelleri ve uluslararası biyoteknoloji fon yöneticileri arasında ise genomik analiz hakimiyeti, sarsıcı zarafeti ve keskin gözlem gücüyle tanınan seçkin bir refakatçi olan "Polen"di.

Son randevusu, İstinye sırtlarında Boğaz’a hakim yüksek güvenlikli lüks bir yalının özel davet salonunda, uluslararası bir tarımsal yatırım ve gıda teknolojileri fonunun Türkiye direktörüyle gerçekleşti. Müşterisi onu, Avrupalı gıda devlerinin temsilcilerine vereceği prestijli bir akşam yemeğinde kendisine eşlik etmesi, sürdürülebilir tarım ve genom düzenleme teknolojileri üzerine entelektüel sohbetler yürütmesi için kiralamıştı. Yemek salonunun yanındaki iklimlendirmeli özel gösterim alanda, fonun Marmara ve Ege bölgelerindeki arı popülasyonunu %200 artıracağı ve kuraklığa tamamen bağışık kılacağı iddiasıyla satın almaya hazırlandığı yapay bir kraliçe arı feromonu ve enzim kompleksinin test raporları İrem’in dikkatini çekti. Müşterisinin kibrini ve yatırımlarıyla övünme arzusunu zekice sorularla besleyen İrem, kadehini yudumlarken gözleriyle rapordaki protein katlanma grafiklerini ve gen ekspresyon katsayılarını zihninde analiz etti. Enzim yapısındaki sentetik peptit dizilimlerinin raporda sahtecilikle gizlendiğini, bu kimyasalın arı kovanlarında kolonilerin tamamen dağılmasına (koloni çöküş sendromu) ve bölgedeki tüm tarımsal döllemenin durarak devasa bir gıda krizine yol açacağını anında tespit etti. İrem, adama hissettirmeden sunduğu teorik epigenez ve sinyal iletim mekanizmaları sorularıyla rapordaki bu hayati biyolojik sahtekarlığı fark etmesini sağladı; fonun hem onlarca milyon avroluk kayıptan hem de ekolojik bir felaket skandalından kurtulmasını sağladı.

Gece sona erip kazandığı yüksek miktardaki ödemeyi aldığında İrem, sadece kendi araştırmalarını ve bütçesini güvenceye almakla kalmadı. Bu kazancın bir kısmıyla, Anadolu’daki yerel arıcıları doğal genetik kaynakları koruma konusunda eğiten ve kimyasal ilaçsız arıcılık teknikleri geliştiren bağımsız bir genç ziraat ve biyoloji öğrencileri kolektifine gizlice finansal kaynak sağladı. Ertesi sabah fakültedeki masasına dönüp spektrofotometrenin kalibrasyon vanasını çevirmeye başladığında, ne akşamın ihtişamından ne de "Polen" kimliğinden tek bir iz kalmıştı. İrem için bu çift hayat, bir çaresizlik değil; doğanın ve genlerin dilini kullanarak kendi bağımsızlığını inşa ettiği, sahte raporları açığa çıkarırken ekosistemin geleceğini ve bilimin etiğini koruduğu stratejik bir satranç oyunuydu.