Deniz’in Karmaşıklık Matrisi

Lodosun Marmara’dan getirdiği ılık nemin Karaköy’ün dar sokaklarında dağıldığı puslu bir şubat öğleden sonrasında Deniz, tavanı yüksek eski bir han odasındaki masasında oturmuş, üçlü monitörünün karşısında karmaşık sinir ağı mimarilerini ve nöral derin öğrenme modellerini inceliyordu. Doğu Karadeniz’in dik yamaçlı bir köyünden İstanbul’a İTÜ Bilgisayar Mühendisliği ve Yapay Zekâ yüksek lisans programını birincilikle kazanarak geldiğinde, tek hayali tıp ve biyomedikal alanında erken teşhis koyabilen yerli ve özgün derin öğrenme algoritmaları geliştirmekti.

Onun kaderini altüst eden kırılma noktası, uluslararası bir medikal yazılım holdinginin yapay zekâlı tanı laboratuvarında yürüttüğü staj sırasında tanık olduğu ağır usulsüzlük oldu. Holdingin, kanser taramalarında kullanılan yapay zekâ modelini maliyeti düşürmek için hatalı veri kümesiyle eğittiğini, yüksek doğruluk oranı süsü vermek adına test sonuçlarını manipüle ettiğini ve binlerce hastaya yanlış teşhis konulmasına göz yumduğunu belgeledi. Durumu Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü’ne raporlamaya kalkıştığında, şirketin yozlaşmış yöneticileri tarafından "şirket sunucularından hasta verilerini çalmak" ve "endüstriyel sabotaj" suçuyla iftiraya uğradı. Akademiyle ilişiği kesildi, bursu iptal edildi ve tüm yazılım ile biyomedikal sektöründe kara listeye alındı. İstanbul’daki ağır yaşam masrafları ve üzerine açılan tazminat davalarının masrafları karşısında sıkışıp kalan Deniz, soğukkanlı bir kararla lüks escortluk dünyasına adım attı.

Deniz bu dünyada kendisine "Vektör" adını verdi. Gündüzleri kendi kurduğu kapalı devre sunucu sisteminde açık kaynaklı nöral ağları eğiten yalnız bir yapay zekâ araştırmacısıyken; geceleri medikal teknoloji devlerinin sahiplerine, özel hastane zinciri yönetim kurulu üyelerine ve yabancı yazılım sermayedarlarına eşlik eden, keskin matematiksel zekası, veri analizi birikimi ve soğuk zarafetiyle büyüleyen bir kadına dönüştü. Kazandığı astronomik gelirle hem alanında uzman bir ağır ceza avukatını kiraladı hem de kendi bağımsız derin öğrenme sunucu kümesini (GPU cluster) finanse etti.

Hikayeye eklediğim en özgün detay ise Deniz’in yapay zekâ bilgisini bir adli nöral izleme ve model tespiti metoduna dönüştürmesiydi. Eşlik ettiği holding patronlarının ve yöneticilerin taşınabilir cihazlarından sızan kablosuz ağ sinyallerini özel yönlü anteniyle yakalayarak, şirketin sunucularında çalışan yapay zekâ modellerinin gizli ağırlık matrislerini (weights) ve ağırlık katmanlarını çaktırmadan kendi sunucusuna kopyalıyordu. Geceleri "Vektör" adıyla edindiği bu teknik model parametrelerini ve dinlediği rüşvet konuşmalarını, gündüzleri o yazılım devini uluslararası sağlık ve tıp denetim kurumları önünde mahkûm ettirecek sarsılmaz bir adli yapay zekâ dosyasına dönüştürdü.

Yine de katmanlı sinir ağlarının ve ağırlık matrislerinin kusursuz dünyasında yaşarken, insanların zihnindeki ve vicdanındaki bozulmalara engel olamıyordu. İnsanların sağlık gibi hayati bir alanda bile kâr hırsı uğruna insan hayatını birer istatistiki sapma olarak görmesine her gece tanık olmak, onun insanlığa olan güvenini tamamen dijital bir yalnızlığa itmişti. Deniz, o sahtekâr yazılım holdingini yargı önünde diz çöktürüp adını temizleyeceği ve kendi güvenilir medikal yapay zekâ laboratuvarını kuracağı günün inancıyla, İstanbul’un karmaşık ağları arasında kendi vektörünü korumaya devam ediyordu.