Şubat ayının sonlarına doğru Marmara Denizi’nden esip Kadıköy’ün tarihi sokaklarına yayılan dondurucu poyraz, Yeldeğirmeni’nin dik ve dar yokuşlarında uğuldayarak eserken Handan, kucağındaki ağır ahşap kurutma kasasını ve kıymetli kitre kavanozlarını düşürmemek için adımlarını büyük bir dikkatle atıyordu. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Geleneksel Türk Sanatları Bölümü yüksek lisans öğrencisi olan Handan, Rize’nin sisli dağlarından İstanbul’a, suyun üzerinde boyaları oynatıp geleneksel ebru sanatını origami ve kâğıt heykel teknikleriyle birleştirme hayaliyle gelmişti. Yeldeğirmeni’nin eski, yüksek tavanlı ancak rutubetten sıvaları dökülen bir apartman bodrumunda yaşıyor; geceleri Moda Sahili’ndeki salaş kafelerde garsonluk yapıp sabahları atölyeye koşarak hem ev kirasını ödemeye hem de hakiki neft, sığır ödü ve doğal kök boya masraflarını karşılamaya çalışıyordu.
O gün, hayatının seyrini değiştirecek en önemli akademik değerlendirme sunumu ve uluslararası burs seçmesi vardı. Kadıköy İskelesi yakınlarındaki tarihi bir restorasyon salonunda düzenlenecek "Su ve Kâğıdın İki Yakası" sergisi için, battal ebru tekniğiyle bezediği özel ahar kâğıtlarını üç boyutlu katlayarak oluşturduğu devasa "Kadıköy Martıları ve Dalga Kıvrımları" kâğıt rölyef panosunu jüriye teslim etmesi gerekiyordu. Eğer eseri birincilik kazanırsa hem Hollanda’daki Kâğıt Sanatları Enstitüsü’ne iki yıllık burslu araştırmacı olarak kabul edilecek hem de aylardır ödeyemediği birikmiş ev kirasını ve kırtasiye borçlarını tek kalemde silebilecekti. Haftalardır uykusuz kalmış, boyaların kitre üzerindeki yüzüşünü ayarlamak için fırça sallamaktan parmakları su toplamıştı.
Ancak Yeldeğirmeni’nden Karakolhane Caddesi’ne doğru inen buzlanmış Arnavut kaldırımı yokuşta yürürken, dar sokağa hızla giren bir kurye motosikleti Handan’ın üzerine doğru savruldu. Anlık bir panikle kenardaki tarihi ahşap binanın duvarına sıçrayan Handan, kayganlaşmış yosunlu taşlarda dengesini kaybederek sertçe kapaklandı. Kucağındaki muhafaza kasası savrularak merdiven basamaklarına çarptı. Kasadan fırlayan o son derece narin, katlanmış ebru panosu, darbenin etkisiyle rüzgâra kapılarak sokağın kenarındaki çamurlu ve yağlı su birikintisine fırladı. Islak çamur, kâğıdın hassas katlama hatlarını bozarak ezdi; kök boyalarla işlenmiş ebru damarlarının üzerine simsiyah motor yağı lekeleri bulaştı.
Handan, ellerindeki ve dizlerindeki kanamanın acısını hissetmeden, çamurun içinde biçimi bozulan kâğıt heykel panosuna bakarak donakaldı. Uykusuz geçen geceler, kitre kokusuyla çınlayan zihni, nasırlı parmakları ve kurduğu tüm gelecek hayalleri saniyeler içinde o kirli suyun içinde eriyip gitmiş gibiydi. Ağlamaktan hıçkırıklara boğulan genç kız, Kadıköy’ün bu kalabalık ve acımasız temposunda ne kadar tek başına kaldığını hissetti.
O sırada sokağın köşesindeki eski bir sahaf ve kâğıt restorasyon dükkânından çıkan, Yeldeğirmeni’nin kırk yıllık emektar cilt ve ebru ustası "Ebrucu Hayri Usta" kızın çaresizliğini fark etti. Dükkânından çıkıp Handan’ı kolundan tuttu, omuzlarına tutkal ve neft yağı kokan önlüğünü örterek onu kurutulmuş kâğıt ve ahşap kokan sıcacık atölyesine götürdü.
Hayri Usta, Handan’a dumanı tüten bir bardak demli çay uzattıktan sonra biçimi bozulan ve yağlanan kâğıt panoyu inceledi. "Kâğıt ıslandı, boya dağıldı diye suyun hafızası silinmez kızım," dedi babacan bir sesle. "Eski ebrucular üzerine yağ dökülen kâğıdı atmazdı; lekelenen yerlere çini mürekkebiyle hatayî motifleri çizer, ezilen katlama hatlarını gümüş tellerle dikerek esere üç boyutlu yeni bir derinlik katarlardı. Kâğıdın yarası, ona karakter katan yerdir."
Yazıda anılan işletmeler
Ticari veya sponsorlu bağlantılar şeffaf biçimde etiketlenmiştir.
Kaynaklar
Bilgileri güncel ayrıntılarıyla doğrulamak için kaynak sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.